وفاى به عهد الهى ، عدالت در پيمانه و ترازو ، رعايت عدالت در شهادت دادن اگر چه عليه خويشاوندان باشد و از راه راست و پيروى از اين كتاب با بركت و ارجمند و گرامى و تقواى الهى . ( 1 ) در آيه 161 متذكر شده است كه راه راست و آيين ارزشمند همانا آيين حضرت ابراهيم پاك و پاكيزه از شرك است و رسول الله صلّى اللّه عليه و آله از كسانى است كه خداوند او را به راه راست و آيين ارزشمند رهنمون شده و مرگ و زندگىاش براى خداوند متعال مىباشد . در اينجا طبرسى مىگويد : گفته شده است كه كفار به نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله گفتند : تو از ما پيروى كن و در صورتى كه راه ما اشتباه باشد ، گناهان تو بر عهدهء ما باشد ، كه خداوند اين آيه را نازل كرد . « 1 » ( 2 ) با اين حال او در اول تفسيرش در مورد اين سوره از قتاده و عكرمه از ابىّ بن كعب از نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله نقل مىكند كه اين سوره به صورت كامل و در يك شب در مكه نازل شده است . « 2 » حال چگونه مىتوان بين اين مطلب و اخبارى كه مورد شأن نزول آيات اين سوره وارد شده است ، جمع كرد ؟ و اين سؤال بر مفسران قبل از طبرسى همانند قمى و عياشى نيز وارد است . ( 3 ) اما علامهء طباطبائى جلد هفتم از تفسير الميزان را به تفسير سورهء انعام اختصاص داده است و آن را به ده قطعه تقسيم كرده و هر قطعه را با يك بحث روايى كه شامل تعدادى از روايات شأن نزول مىباشد به پايان برده است و در مواردى متذكر شده كه اين روايات با نزول دفعى تمام سوره منافات دارد . از جمله در آنچه كه از قمى از امام باقر عليه السّلام نقل كرده كه فرموده است : رسول الله صلّى اللّه عليه و آله بسيار دوست داشت كه حارث بن عامر بن نوفل بن عبد مناف اسلام بياورد و . . . سپس فرموده است كه اين ، با روايات زيادى كه دال بر نزول دفعى اين سوره در مكه مىباشد ، سازگارى ندارد . در ادامه فرموده است : اگر چه ممكن است آن را به اين گونه توجيه كنيم كه سبب آن قبل از نزول سوره واقع شده است و سپس با اين آيه به سببى كه محقق شده اشاره شده است . « 3 » و اين توجيه در تمام آنچه كه در مورد اخبار شأن نزول براى آيات اين سوره نقل كرده‌ايم ، جارى است . ( 4 ) سورهء پنجاه و هفتم : لقمان در اين سوره آمده است : « وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ يَتَّخِذَها هُزُواً أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِ آياتُنا وَلَّى مُسْتَكْبِراً كَأَنْ لَمْ يَسْمَعْها كَأَنَّ فِي

--> ( 1 ) . مجمع البيان ، ج 4 ، ص 606 . ( 2 ) . همان ، ص 421 . ( 3 ) . الميزان ، ج 7 ، ص 68 .